The wartime girls.

Vrouwen in de Tweede Wereldoorlog

Francien de Zeeuw en de Marva

Francien de Zeeuw 19 mei 1922 -8 september 2015

>>Lees ook mijn artikel: Francien de Zeeuw -een powervrouw

Ze was een spontane nuchtere Hollandse meid. Bij haar geboorte op 19 mei 1922 in Terneuzen wees niets er nog op dat de kleine Francien 22 jaar later aan de wieg zou staan van de oprichting van de MARVA -De Marine Vrouwenafdeling bij de krijgsmacht.

Portret Francien de Zeeuw (privecollectie)

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, ging haar vader in het verzet. De jonge Francien had inmiddels een baan als telefoniste, maar ze wilde ook actief zijn aan de oorlogsinspanningen. In 1940 sloot zij zich ook aan bij het verzet. Haar werk bood hiertoe gelegenheid, aan de telefooncentrale luisterde ze de gesprekken van de Duitse bezetter af. Zodra er gesproken werd over op handen zijnde razzia’s, waarschuwde Francien haar vader, die op zijn beurt naar de onderduikadressen ging om de onderduikers in veiligheid te brengen. Maar het bleef niet bij het afluisteren overdag. ’s Nachts drong Francien de telefooncentrale binnen en zette haar afluisterpraktijken voort. Al snel raakte ze dieper in het verzet betrokken. Daarbij ging ze geen gevaar uit de weg. Ze werd smokkelaar, vaak naar Amsterdam. In haar corselet had haar moeder zakken genaaid en daarin verborg Francien voedselbonnen en later ook wapens. Ook hielp ze mee onderduikers weg te brengen naar hun nieuwe schuilplaatsen, soms dwars door de vuurlinies heen. Ze gedroeg zich heldhaftig, al maakte ze een enkel keer moeilijke momenten door, bijvoorbeeld toen een verzetsman in haar armen stierf.
Vlak voor het einde van de oorlog werd Francien de Zeeuw samen met andere verzetsstrijders door een Duitse officier betrapt, toen ze een lading wapens smokkelden en zat ze enige tijd gevangen.

Toen het zuiden van Nederland bevrijd werd, klonk de roep van vrouwen om een marine-vrouwenkorps luider. Sinds 1943 kende Nederland al het Vrijwillig Vrouwen Hulpkorps (VHK). Het was het eerste Nederlandse korps dat de militaire status kreeg. Maar de vrouwen wilden ook dienen bij andere onderdelen van de krijgsmacht. Toenmalige koningin Wilhelmina voelde er aanvankelijk niets voor. Ze kaatste de bal terug naar de vrouwen. Als zij een korps wilden, moesten zij maar het initiatief tonen, vond ze. Maar de marineleiding in Londen had er wel oren naar. Luitenant Hans Larive vertrok naar Nederland en nam contact op met Francien. Samen gingen ze op zoek naar 12 enthousiaste vrouwen die ook bij de marine wilden dienen. Die waren gauw gevonden en koningin Wilhelmina restte niets anders dan te zwichten voor hun verzoek. Op 31 oktober 1944 werd de Marva bij Koninklijk Besluit een feit.
Nauwelijks een maand later meldde Francien de Zeeuw zich in Brussel aan bij het wervingsbureau van de marine. Ze werd ingeschreven voor de opleiding voor marine -vrouw. Daarna reisde ze met Larive naar Londen om beëdigd te worden als eerste vrouwelijke Marva en had ze een ontmoeting met koningin Wilhelmina en prinses Juliana.

Hier is een filmpje te zien van de aanmelding van Francien de Zeeuw bij de Marva: https://www.youtube.com/watch?v=dKufbKVEC1I#t=13

 

Na de bevrijding ging Francien naar het toenmalige Nederlands-Indië. Generaal van Mook had daar in 1944 een vrouwenkorps opgericht dat onderdeel uitmaakte van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Met dezelfde toewijding zette ze zich in den vreemde ook in voor haar vaderland. Over haar oorlogservaringen sprak ze de rest van haar leven nauwelijks. Francien de Zeeuw overleed op 8 september 2015 op 93-jarige leeftijd.

de Zeeuw- kranteknipsel Gerard

Uit archief van Gerard de Boer

 

 

 

Uit het archief van Gerard de Boer

Uit het archief van Gerard de Boer

 

 

 

 

 

 

 

 

De Marva

Poster Marva

Recruteringsposter

Met de oprichting van de Marva, leek de strijd te zijn beslecht in het voordeel van de vrouwen. Maar schijnt bedriegt. Zoals gebruikelijk, wanneer vrouwen zich willen onttrekken aan de voor hen vastgestelde paden, stuitten ook de Marva’s op verzet. Niet alleen werden ze door hun mannelijke collega’s met scepsis ontvangen, ook vanuit de samenleving kwamen er negatieve reacties. Vrouwenorganisaties, maar ook de kerken protesteerden tegen deze modernisatie. Immers, vrouwen zouden door hun nieuwe taken, plichten als kinderen krijgen en de zorg voor het gezin verzaken. Vrouwen zouden beschermd moeten worden tegen dit soort gevaarlijke avonturen. Er worden daarom eisen opgesteld, waaronder de minimum leeftijd van 22 en geen werk dat onvrouwelijk is. De regering gaat akkoord en de Marva is geboren.

Het motto van de Marva luidde: ‘Maak een man vrij voor de vloot en help Indië bevrijden’. De taken van de Marva’s bestonden vooral uit ondersteunende werkzaamheden, zodat de mannen vrijgehouden werden voor de vloot. Maar voor veel vrouwen was het in dienst treden bij de Marva een mogelijkheid om uitgezonden te worden naar het verre Indië. Daar verrichtten ze werkzaamheden op gebied van de administratie, verpleging en verbindingsdiensten. Ook daar stonden de vrouwen onder scherp toezicht, al waren uitjes als een dansavond georganiseerd voor de mannelijke militairen wel toegestaan.

Eerste vrouwen bij de strijdkrachten

Eerste vrouwen bij de strijdkrachten

In 1952 werd de Marva een beroepskorps, nadat de Milva en de Luva haar daarin voor gegaan waren, en werd gedurende vele jaren alsnog een volledige

H.M. Zuiderkruis

H.M. Zuiderkruis

integratie bereikt. In 1980 werden ze voor het eerst ingedeeld op een schip en wel de Hr. Ms. Zuiderkruis. Aangezien vrouwen voortaan als volwaardig lid werden beschouwd, werd in 1982 de Marva dan ook opgeheven.

 

 

 

 

 

 

Marvas bij start Vierdaagse in Nijmegen, 1959

Marvas bij start Vierdaagse in Nijmegen, 1959

Een uitzondering vormt het Korps Mariniers. Dit korps is nog steeds gesloten voor vrouwen vanwege de fysieke eisen. Die zijn enorm hoog en weinig vrouwen kunnen daaraan voldoen. Dat lijkt op zich geen probleem, maar het korps mariniers werkt met een zogeheten buddysysteem: d.w.z. altijd in tweetallen tijdens missies. Twee collega’s moeten elkaar in de gaten houden en altijd samen verder gaan. Ze delen bijvoorbeeld ook een sneeuwhol of een tentje. In geval van te weinig vrouwen betekent dat zij samen met mannen in een gevechtseenheid moeten functioneren. Dat levert een probleem op met betrekking tot privacy. Een thema dat in de tegenwoordige tijd ook weer speelt bij de discussie over inzet van vrouwen bij de onderzeedienst.

 

Zie ook: Uitzending Andere Tijden 2012 via: http://www.npo.nl/andere-tijden

Advertenties